MPSC Group B Exam 2026: महाराष्ट्र गट-ब (अराजपत्रित) सेवा संयुक्त परीक्षा
Overview2026 स्थिती — जाहिरात 011/2026: महाराष्ट्र गट-ब (अराजपत्रित) सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2026 साठी मूळ जाहिरात 9 एप्रिल 2026 रोजी प्रसिद्ध झाली. जाहिरातीत 552 पदे, 37 जिल्हा केंद्रे आणि 14 जून 2026 ची पूर्व परीक्षा नमूद होती. MPSC ने प्रश्नपत्रिका 15 जून 2026 रोजी आणि अंतिम उत्तरतालिका 28 जून 2026 रोजी प्रसिद्ध केली आहे. निकाल आणि पुढील मुख्य परीक्षेची अधिसूचना MPSC संकेतस्थळावर तपासावी.
महाराष्ट्र गट-ब (अराजपत्रित) सेवा संयुक्त परीक्षा - सविस्तर माहिती
अधिकृत आधार: ही माहिती MPSC च्या 9 ऑक्टोबर 2024 च्या Maharashtra Group B (Non-Gazetted) Services Combined Examination - Scheme of Examination वर आधारित आहे. पदसंख्या, परीक्षा दिनांक, अर्जाची मुदत व शुल्क यासाठी संबंधित भरतीची नवीनतम जाहिरात/शुद्धिपत्रक अंतिम मानावे.
महाराष्ट्र गट-ब (अराजपत्रित) सेवा संयुक्त परीक्षा ही अनेक संवर्गांसाठी घेतली जाणारी संयुक्त परीक्षा आहे. उपलब्ध पदे शासनाच्या मागणी व त्या-त्या जाहिरातीतील पदसंख्येनुसार बदलू शकतात.
१. प्रमुख संवर्ग
या योजनेत खालील संवर्गांचा समावेश आहे:
- सहायक कक्ष अधिकारी (ASO)
- राज्य कर निरीक्षक (STI)
- पोलीस उपनिरीक्षक (PSI)
- दुय्यम निबंधक, श्रेणी-१ / मुद्रांक निरीक्षक
२. परीक्षा प्रक्रिया
सर्व संवर्गांसाठी एकच संयुक्त पूर्व परीक्षा घेतली जाते. ही मुख्य परीक्षेसाठी उमेदवारांची संख्या मर्यादित करण्याची चाळणी परीक्षा आहे; पूर्व परीक्षेचे गुण अंतिम निवडीत धरले जात नाहीत.
पूर्व परीक्षेच्या निकालानंतर पात्र उमेदवारांसाठी एकच संयुक्त मुख्य परीक्षा होते. मुख्य परीक्षेच्या अर्जात उमेदवार संबंधित संवर्गांसाठी विकल्प देतो; त्यानंतर संवर्गनिहाय स्वतंत्र निकाल जाहीर होतो.
३. पूर्व परीक्षा
| घटक | अधिकृत तपशील |
|---|---|
| विषय | सामान्य क्षमता चाचणी |
| प्रश्न / गुण | 100 प्रश्न / 100 गुण |
| दर्जा | पदवी स्तर |
| माध्यम | मराठी व इंग्रजी |
| कालावधी | 1 तास |
| स्वरूप | लेखी, वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी |
साधारणपणे उपलब्ध पदांच्या सुमारे 12 पट उमेदवारांना मुख्य परीक्षेसाठी पात्र करण्याची प्रक्रिया योजनेत नमूद आहे. आरक्षण व संवर्गनिहाय निवडीची प्रक्रिया संबंधित जाहिरातीनुसार लागू राहते.
४. पात्रता
- भारतीय नागरिकत्व आवश्यक आहे.
- मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची पदवी किंवा समतुल्य अर्हता आवश्यक आहे.
- मराठी भाषेचे ज्ञान आवश्यक आहे.
- पदवीच्या अंतिम वर्षातील उमेदवार पूर्व परीक्षेला बसू शकतात; परंतु मुख्य परीक्षेसाठी आवश्यक अंतिम दिनांकापर्यंत पदवी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
- वयोमर्यादा, शुल्क आणि पदविशिष्ट अर्हता संबंधित जाहिरातीनुसार तपासावी.
PSI साठी शारीरिक पात्रता
PSI विकल्पासाठी पदवीव्यतिरिक्त शारीरिक पात्रता लागू आहे. योजनेत पुरुष/स्वतःची लिंग ओळख पुरुष असलेल्या उमेदवारांसाठी किमान उंची 165 सेमी आणि छाती 79 सेमी (न फुगविता) व 5 सेमी फुगविण्याची क्षमता नमूद आहे. महिला/स्वतःची लिंग ओळख महिला किंवा तृतीयपंथी असलेल्या उमेदवारांसाठी किमान उंची 157 सेमी नमूद आहे. अंतिम पडताळणी संबंधित जाहिरातीनुसार होते.
५. अधिकृत माहिती कुठे तपासावी?
पदसंख्या, दिनांक, शुल्क, वयोमर्यादा आणि अर्जाची प्रक्रिया यांसाठी MPSC ची संबंधित जाहिरात व शुद्धिपत्रक तपासा. तपशीलवार विषयसूचीसाठी MPSC संकेतस्थळावरील Candidate Information → Examination → Syllabus of Examination हा अंतिम संदर्भ आहे.
MPSC Group B Syllabus 2026: गट-ब अभ्यासक्रम मराठीत
Syllabusअधिकृत आधार: 9 ऑक्टोबर 2024 च्या MPSC परीक्षा योजनेत पेपरची रचना निश्चित केली आहे. विषयवार तपशीलासाठी MPSC संकेतस्थळावरील Candidate Information → Examination → Syllabus of Examination हा अंतिम संदर्भ आहे.
१. संयुक्त पूर्व परीक्षा
पूर्व परीक्षेत सामान्य क्षमता चाचणी हा एक लेखी वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी पेपर असतो.
| प्रश्न | गुण | दर्जा | माध्यम | कालावधी |
|---|---|---|---|---|
| 100 | 100 | पदवी स्तर | मराठी व इंग्रजी | 1 तास |
पूर्व परीक्षा ही मुख्य परीक्षेच्या प्रवेशासाठीची चाळणी परीक्षा आहे. तिचे गुण अंतिम निवडीत धरले जात नाहीत.
२. संयुक्त मुख्य परीक्षा
योजनेनुसार गट-ब (अराजपत्रित) सेवेसाठी एकच संयुक्त मुख्य परीक्षा वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी स्वरूपात होते.
| पेपर | विषय | प्रश्न | गुण | स्तर | माध्यम | कालावधी |
|---|---|---|---|---|---|---|
| पेपर १ | मराठी व इंग्रजी | 100 | 200 | पदवी स्तर | मराठी व इंग्रजी | 1 तास |
| पेपर २ | सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता चाचणी | 100 | 200 | पदवी स्तर | मराठी व इंग्रजी | 1 तास |
संवर्गनिहाय विशेष ज्ञान, पात्रता आणि इतर अटी त्या-त्या मुख्य परीक्षा जाहिरातीत तपासाव्यात. 2026 च्या भरतीसाठी अद्ययावत जाहिरात/शुद्धिपत्रक मिळाल्यावर हा भाग अधिकृतरीत्या अद्ययावत करावा.
MPSC Group B Exam Pattern 2026: गट-ब परीक्षा पद्धत
Exam Pattern2026 स्थिती — जाहिरात 011/2026: 552 पदांसाठी गट-ब संयुक्त पूर्व परीक्षा 14 जून 2026 रोजी नियोजित होती. MPSC ने 15 जूनला प्रश्नपत्रिका आणि 28 जूनला अंतिम उत्तरतालिका प्रसिद्ध केली आहे. 30 एप्रिलच्या शुद्धिपत्रकाने परीक्षा योजनेत बदल जाहीर केलेला नाही.
महाराष्ट्र गट-ब (अराजपत्रित) सेवा संयुक्त परीक्षा - परीक्षा संरचना
अधिकृत आधार: MPSC च्या 9 ऑक्टोबर 2024 च्या सुधारित गट-ब परीक्षा योजनेवर आधारित. संबंधित भरतीची जाहिरात/शुद्धिपत्रक या योजनेपेक्षा वेगळे सांगत असल्यास नवीनतम जाहिरात अंतिम मानावी.
१. संयुक्त पूर्व परीक्षा
| घटक | तपशील |
|---|---|
| स्वरूप | लेखी, वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी |
| विषय | सामान्य क्षमता चाचणी |
| प्रश्न / गुण | 100 / 100 |
| दर्जा | पदवी स्तर |
| माध्यम | मराठी व इंग्रजी |
| कालावधी | 1 तास |
पूर्व परीक्षा ही मुख्य परीक्षेच्या प्रवेशासाठीची चाळणी परीक्षा आहे. योजनेनुसार साधारणपणे उपलब्ध पदांच्या सुमारे 12 पट उमेदवार मुख्य परीक्षेसाठी पात्र होतात; आरक्षण व संवर्गनिहाय प्रक्रिया लागू राहते.
२. संयुक्त मुख्य परीक्षा
| पेपर | विषय | प्रश्न | गुण | कालावधी |
|---|---|---|---|---|
| पेपर १ | मराठी व इंग्रजी | 100 | 200 | 1 तास |
| पेपर २ | सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता चाचणी | 100 | 200 | 1 तास |
दोन्ही पेपर वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी असून मुख्य परीक्षेचे एकूण गुण 400 आहेत.
३. नकारात्मक गुणपद्धती
- प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी त्या प्रश्नाच्या गुणांपैकी 1/4 (25%) गुण वजा होतात.
- एका प्रश्नासाठी एकापेक्षा अधिक उत्तर दिल्यास ते चुकीचे मानले जाते आणि 1/4 गुण वजा होतात.
- अनुत्तरित प्रश्नासाठी नकारात्मक गुण नाहीत.
४. PSI साठी विशेष टप्पे
PSI संवर्गासाठी मुख्य परीक्षेनंतर शारीरिक चाचणी आणि मुलाखत असते.
- शारीरिक चाचणी: 100 गुण; ही पात्रताकारी आहे. मुलाखतीसाठी किमान 60% गुण आवश्यक आहेत आणि तिचे गुण अंतिम गुणवत्तेत धरले जात नाहीत.
- मुलाखत: 40 गुण.
- PSI ची अंतिम गुणवत्ता यादी मुख्य परीक्षा आणि मुलाखतीतील गुणांवर तयार होते.
ASO, STI आणि दुय्यम निबंधक/मुद्रांक निरीक्षक संवर्गांसाठी अंतिम गुणवत्ता यादी संयुक्त मुख्य परीक्षेतील गुणांवर तयार होते.