2026 स्थिती (जाहिरात 132/2025): 24 डिसेंबर 2025 च्या मूळ जाहिरातीनंतर 17 जून 2026 च्या शुद्धिपत्रकाने सुधारित एकूण पदसंख्या 265 केली—राज्य सेवा 238, महाराष्ट्र पशुवैद्यकीय सेवा 7 आणि महाराष्ट्र स्थापत्य अभियांत्रिकी सेवेचा समावेश. ही पूर्व परीक्षा आता पुढील टप्प्यात आहे: MPSC ने राज्य सेवा व पशुवैद्यकीय सेवेचे निकाल 22 जून 2026 रोजी, तसेच स्थापत्य अभियांत्रिकी सेवेचा निकाल 23 जून 2026 रोजी प्रसिद्ध केला आहे. संबंधित मुख्य परीक्षेची अधिसूचना आणि ताजे शुद्धिपत्रक MPSC संकेतस्थळावर तपासावेत.

महाराष्ट्र नागरी सेवा राजपत्रित गट-अ व गट-ब संयुक्त पूर्व परीक्षा ही अनेक राजपत्रित सेवा/संवर्गांसाठी सामायिक पूर्व परीक्षा आहे. 2026 च्या जाहिरात 132/2025 मध्ये राज्य सेवा, महाराष्ट्र पशुवैद्यकीय सेवा आणि नव्याने समाविष्ट महाराष्ट्र स्थापत्य अभियांत्रिकी सेवा आहेत. व्यापक परीक्षा योजनेत इतर सेवांचाही समावेश असू शकतो; मात्र त्या संबंधित वर्षाच्या जाहिरातीत स्पष्टपणे नमूद असतील तरच त्या भरतीसाठी उपलब्ध मानाव्यात.

१. प्रमुख पदे आणि जबाबदाऱ्या

राज्य सेवा ही एका वर्षापुरती मर्यादित पदांची यादी नाही. जाहिरातीनुसार संवर्ग बदलतात; खालील पदे या परीक्षेशी नेहमी जोडली जाणारी प्रमुख उदाहरणे आहेत:

• उपजिल्हाधिकारी (Deputy Collector): जिल्हा महसूल प्रशासन, निवडणूक, आपत्ती व्यवस्थापन आणि समन्वय.
• पोलीस उपअधीक्षक / सहाय्यक पोलीस आयुक्त (DySP / ACP): कायदा व सुव्यवस्था आणि पोलीस प्रशासन.
• सहाय्यक राज्यकर आयुक्त: GST आणि राज्यकर प्रशासन.
• उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी: जिल्हा परिषदेच्या विकास योजना व प्रशासन.
• तहसीलदार / नायब तहसीलदार: तालुका महसूल आणि स्थानिक प्रशासन.
• सहाय्यक प्रादेशिक परिवहन अधिकारी (ARTO): परिवहन नियमन व वाहन-संबंधित प्रशासन.

वरीलपैकी कोणती पदे चालू भरतीत आहेत हे त्या वर्षाच्या अधिकृत जाहिरातीत दिलेल्या पदसंख्येनुसारच निश्चित होते.

२. परीक्षा प्रक्रिया

1. संयुक्त पूर्व परीक्षा: दोन वस्तुनिष्ठ प्रश्नपत्रिका; मुख्य परीक्षेसाठीची चाळणी.
2. राज्य सेवा मुख्य परीक्षा: वर्णनात्मक परीक्षा; दोन पात्रता भाषा पेपर आणि सात गुणवत्तेसाठीचे पेपर.
3. मुलाखत: राज्य सेवा मुख्य परीक्षेतील पात्र उमेदवारांसाठी.

पूर्व परीक्षेचे गुण अंतिम निवडीत धरले जात नाहीत. संबंधित सेवा व संवर्गासाठी दिलेला विकल्प आणि त्या सेवेमधील पदसंख्या लक्षात घेऊन स्वतंत्र निकाल जाहीर होतो.

३. पात्रता निकष, वयोमर्यादा आणि शारीरिक पात्रता

अ) शैक्षणिक पात्रता

• राज्य सेवेतील बहुतेक संवर्गांसाठी मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची पदवी आवश्यक असते.
• मराठी भाषेचे ज्ञान आवश्यक आहे.
• पदवीच्या अंतिम वर्षातील उमेदवार पूर्व परीक्षेसाठी पात्र असतात; मात्र मुख्य परीक्षेच्या प्रवेशासाठी विहित अंतिम दिनांकापर्यंत पदवी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
• वित्त व लेखा, पशुवैद्यकीय आणि स्थापत्य अभियांत्रिकी यांसारख्या पदांसाठी स्वतंत्र व्यावसायिक/तांत्रिक अर्हता लागू असते.
• सहाय्यक संचालक, महाराष्ट्र वित्त व लेखा सेवा (गट-अ): किमान 55% गुणांसह वाणिज्य पदवी किंवा अधिसूचनेतील CA/समतुल्य पात्रता.
• उद्योग अधिकारी (तांत्रिक), गट-ब: अधिसूचनेत नमूद स्थापत्य अभियांत्रिकी/समतुल्य तांत्रिक पात्रता.
• पशुवैद्यकीय अधिकारी: B.V.Sc. & A.H. पदवी आणि लागू पशुवैद्यकीय कायद्यानुसार नोंदणी आवश्यक.

पदविशिष्ट अर्हतेसाठी त्या वर्षाची जाहिरात आणि सेवा-प्रवेश नियम अंतिम मानावेत.

ब) वयोमर्यादा (राज्य सेवा - सामान्य चौकट)

प्रवर्ग	किमान वय	कमाल वय
खुला प्रवर्ग	19 वर्षे	38 वर्षे
मागासवर्गीय / EWS / अनाथ	19 वर्षे	43 वर्षे
दिव्यांग उमेदवार	19 वर्षे	45 वर्षे
प्राविण्यप्राप्त खेळाडू	19 वर्षे	43 वर्षे
माजी सैनिक / आणीबाणीचे राजपत्रित अधिकारी	19 वर्षे	43 वर्षे

जाहिरात 132/2025 नुसार बहुतेक संवर्गांसाठी वयोमर्यादा मोजण्याचा दिनांक 1 एप्रिल 2026 आहे; उद्योग अधिकारी (तांत्रिक) आणि पशुवैद्यकीय अधिकारी यांसाठी 20 जानेवारी 2026 आहे. ज्या विशिष्ट संवर्गासाठी स्वतंत्र सेवा-प्रवेश नियम आहेत त्यांना तो नियम लागू होतो. एकापेक्षा जास्त सवलती लागू असल्यास सर्वाधिक असलेली एकच सवलत दिली जाते.

क) शारीरिक पात्रता (निर्दिष्ट राज्य सेवा पदांसाठी)

जाहिरात 132/2025 मधील राज्य उत्पादन शुल्क विभागाच्या खालील पदांसाठी शारीरिक अट नमूद आहे:

• सहायक आयुक्त, राज्य उत्पादन शुल्क (गट-अ)
• उपअधीक्षक, राज्य उत्पादन शुल्क (गट-ब)

उमेदवार	उंची	छाती
पुरुष	किमान 165 सेमी	न फुगविता 79 सेमी; फुगविण्याची क्षमता किमान 5 सेमी
महिला	किमान 155 सेमी	लागू नाही

ही शारीरिक अट सर्व राजपत्रित पदांसाठी नाही; ती फक्त ज्या संवर्गासाठी विहित आहे त्या पदांसाठी लागू आहे. वैद्यकीय चाचणी व इतर निकष संबंधित सेवा-प्रवेश नियमांनुसार राहतात.

४. महत्त्वाची 2026 दुरुस्ती

27 एप्रिल 2026 च्या शुद्धिपत्रकानुसार, मुख्य परीक्षेतून प्रत्येक संवर्ग/प्रवर्ग/उपप्रवर्गासाठी उपलब्ध पदांच्या सुमारे 3 पट उमेदवार मुलाखतीसाठी उपलब्ध होतील. ही कट-ऑफ राज्य सेवा मुख्य परीक्षेतील दोन पात्रता भाषा पेपर वगळून सात गुणवत्तेच्या पेपरांच्या एकत्रित गुणांवर ठरते.

५. 2026 सेवांनुसार परीक्षा टप्पे आणि गुण

सेवा	पूर्व परीक्षा	मुख्य परीक्षा	मुलाखत
राज्य सेवा परीक्षा	400	1750	275
महाराष्ट्र पशुवैद्यकीय सेवा परीक्षा	400	400	50

राज्य सेवेसाठी संयुक्त पूर्व परीक्षा आणि स्वतंत्र मुख्य परीक्षा आहे. पशुवैद्यकीय सेवेचा मुख्य अभ्यासक्रम स्वतंत्रपणे प्रसिद्ध केला जातो. महाराष्ट्र स्थापत्य अभियांत्रिकी सेवेसाठी लागू स्वतंत्र योजना/अधिसूचना MPSC संकेतस्थळावर तपासावी.

६. दिव्यांग उमेदवारांसाठी पदनिहाय पात्रता (PwBD)

जाहिरात 132/2025 मधील दिव्यांग आरक्षण-सुनिश्चितीच्या तक्त्यानुसार खालील संवर्गांसाठी पात्र दिव्यांगत्वाचे उपप्रकार नमूद आहेत. अंतिम पात्रता उमेदवाराच्या प्रमाणपत्र, आरक्षण आणि सेवा-प्रवेश नियमांनुसार ठरते.

संवर्ग	पात्र दिव्यांगत्वाचे उपप्रकार
उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी / गट विकास अधिकारी (उच्च श्रेणी), गट-अ	B/LV; D/HH; OL, BL, OA, BA, OAL, BLOA, BLA, SD, SI, CP, LC, Dw, AAV; MI; व वरील उपप्रकारांचा समावेश असलेले MD
सहाय्यक संचालक, महाराष्ट्र वित्त व लेखा सेवा, गट-अ	B/LV; D/HH; OL, BL, OA, BA, OAL, BL, BLA, SD, SI, CP, LC, Dw, AAV; ASD (M); व वरील उपप्रकारांचा समावेश असलेले MD
सहाय्यक गट विकास अधिकारी, गट-ब	B/LV; D/HH; OL, BL, OA, BA, OAL, BLOA, BLA, SD, SI, CP, LC, Dw, AAV; MI; व वरील उपप्रकारांचा समावेश असलेले MD
उद्योग अधिकारी (तांत्रिक), गट-ब	B/LV; D/HH; OA, OL, BL, OAL, SD, SI, CP, LC, Dw, AAV; MI; व वरील उपप्रकारांचा समावेश असलेले MD
पशुवैद्यकीय अधिकारी, गट-अ	Dw, AAV

कोडांचा अर्थ: B/LV = अंधत्व/अल्पदृष्टी; D/HH = बहिरेपणा/श्रवणदोष; MD = Multiple Disabilities. इतर कोडांची अधिकृत व्याख्या MPSC/शासनाच्या दिव्यांगत्व मार्गदर्शक सूचनांनुसार तपासावी.

७. अधिकृत माहिती

तपशीलवार विषयसूचीसाठी MPSC संकेतस्थळावरील Candidate Information → Examination → Syllabus of Examination तपासा. संबंधित जाहिरात/शुद्धिपत्रक आणि सेवा-प्रवेश नियम यांमध्ये फरक असल्यास नवीनतम अधिकृत सूचना अंतिम मानावी.

2026 संदर्भ: पदसंख्या व निकालाची ताजी स्थिती Rajyaseva Overview वर पहा. खालील भाग राज्य सेवा अभ्यासक्रमाचा evergreen संदर्भ आहे.

१. संयुक्त पूर्व परीक्षा

पूर्व परीक्षेत दोन अनिवार्य वस्तुनिष्ठ प्रश्नपत्रिका असतात.

पेपर	विषय	गुण	माध्यम	कालावधी
पेपर १	सामान्य अध्ययन	200	मराठी व इंग्रजी	2 तास
पेपर २	सामान्य क्षमता चाचणी (CSAT)	200	मराठी व इंग्रजी	2 तास

पेपर २ हा पात्रताकारी आहे; त्यात किमान 33% गुण आवश्यक आहेत. मुख्य परीक्षेच्या प्रवेशासाठीची कट-ऑफ पेपर १ च्या गुणांवर निश्चित होते, परंतु दोन्ही पेपरला उपस्थित राहणे अनिवार्य आहे.

२. राज्य सेवा मुख्य परीक्षा

मुख्य परीक्षा वर्णनात्मक स्वरूपाची आहे.

पात्रताकारी भाषा पेपर

पेपर	गुण	माध्यम	कालावधी	पात्रता
भाषा पेपर १	300	मराठी	3 तास	किमान 25%
भाषा पेपर २	300	इंग्रजी	3 तास	किमान 25%

गुणवत्तेसाठीचे सात पेपर

प्रत्येक पेपर 250 गुणांचा आणि 3 तासांचा आहे:

1. निबंध
2. सामान्य अध्ययन 1
3. सामान्य अध्ययन 2
4. सामान्य अध्ययन 3
5. सामान्य अध्ययन 4
6. वैकल्पिक विषय - पेपर 1
7. वैकल्पिक विषय - पेपर 2

या सात पेपरांचे एकूण गुण 1750 आहेत. GS/निबंध पेपरची उत्तरे मराठी किंवा इंग्रजीपैकी एका भाषेत सातत्याने लिहिणे आवश्यक आहे; वैकल्पिक विषयाचे माध्यम MPSC ने निश्चित केल्यानुसार असते.

३. मुलाखतीसाठी अभ्यासाची दिशा

मुलाखतीसाठीचा वेगळा निश्चित विषयवार अभ्यासक्रम नाही. मुख्य परीक्षेतील विषयांवरील समज, सार्वजनिक प्रशासन, चालू घडामोडी, निर्णयक्षमता आणि निवडलेल्या सेवेसाठीची तयारी महत्त्वाची असते.