महाराष्ट्र गट-ब (अराजपत्रित) सेवा संयुक्त परीक्षा - अभ्यासक्रम (Syllabus)

गट-ब सेवांसाठीचा अभ्यासक्रम वस्तुनिष्ठ माहितीवर आधारित असून तो खालीलप्रमाणे दोन टप्प्यांत विभागलेला आहे.

१. संयुक्त पूर्व परीक्षा (Combined Prelims Syllabus - 100 Marks)

पूर्व परीक्षा ही सर्व पदांसाठी (PSI, STI, ASO) सामायिक असते.

इतिहास: महाराष्ट्राचा इतिहास आणि आधुनिक भारताचा इतिहास.
भूगोल: महाराष्ट्राचा भूगोल (नद्या, डोंगर, हवामान) आणि भारताचा प्राकृतिक भूगोल.
अर्थव्यवस्था: भारतीय अर्थव्यवस्था, राष्ट्रीय उत्पन्न, शेती, उद्योग, परकीय व्यापार आणि बँकिंग.
राज्यशास्त्र: भारतीय राज्यघटना, स्थानिक स्वराज्य संस्था (पंचायत राज).
सामान्य विज्ञान: भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, प्राणीशास्त्र आणि वनस्पतीशास्त्र.
चालू घडामोडी: राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय आणि महाराष्ट्र स्तरावरील महत्त्वाच्या घटना.
अंकगणित व बुद्धिमत्ता: मूलभूत गणित, सरासरी, गुणोत्तर-प्रमाण आणि तर्कशास्त्र.

मुख्य परीक्षेत दोन अनिवार्य पेपर्स असतात:

मराठी (१०० गुण): व्याकरण, शब्दसंग्रह, म्हणी व वाक्प्रचार, उतारा.
इंग्रजी (१०० गुण): Grammar, vocabulary, sentence structure, idioms, and phrases.

सामान्य मानसिक क्षमता (IQ).
माहितीचा अधिकार (RTI Act 2005) आणि महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम २०१५.
भारतीय राज्यघटना आणि आधुनिक भारताचा इतिहास.
महाराष्ट्राचा भूगोल आणि मानवी हक्क व जबाबदाऱ्या.
संगणक व माहिती तंत्रज्ञान.
विशेष ज्ञान (पदांनुसार):
- STI: भारतीय कर रचना, विक्रीकर, जीएसटी.
- ASO: मंत्रालयातील कामकाज, केंद्रीय सचिवालय.
- PSI: भारतीय दंड संहिता (IPC), फौजदारी प्रक्रिया संहिता (CrPC) आणि पुरावा कायदा.